Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ MDGs

Các dấu mốc quan trọng

•    Từ năm 1990 đến năm 2013, số ca tử vong của trẻ em dưới 5 tuổi trên toàn cầu đã giảm từ 12,7 triệu xuống còn 6,3 triệu.

•    Tại các quốc gia đang phát triển, tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng dưới 5 tuổi giảm từ 28% năm 1990 xuống còn 17% vào năm 2013.

•    Trên toàn cầu, từ năm 2001 đến năm 2013, tỉ lệ nhiễm HIV mới giảm 38% .

•    Trường hợp mắc bệnh lao và các trường hợp tử vong ở các ca bệnh lao nhiễm HIV đang có xu hướng giảm.

•    Trong năm 2010, thế giới đáp ứng được chương trình Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ của Liên Hiệp Quốc trong mục tiêu tiếp cận nước uống an toàn, được đo bằng chỉ số proxy với mục đích cải thiện nguồn nước uống, nhưng cũng có nhiều việc phải làm để đạt được các mục tiêu về vệ sinh.

Báo cáo quá trình liên quan tới mục tiêu phát triển thiên niên kỷ

Trong khi một số nước có bước tiến lớn trong việc đạt được các mục tiêu về sức khỏe, một số nước đang bị tụt lại phía sau. Đó là những nước bị ảnh hưởng bởi tỉ lệ cao nhiễm HIV/AIDS, nền kinh tế khó khăn hay đang xảy ra xung đột.

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 1: Xóa đói giảm nghèo

Mục tiêu 1.C. Giảm một nửa tỷ lệ người dân đói từ năm 1990 đến năm 2015

Suy dinh dưỡng bao gồm hạn chế sự phát triển của thai nhi, còi cọc, thiếu vitamin A và kẽm, trẻ không được đáp ứng đủ về bú sữa mẹ là nguyên nhân cơ bản gây ra tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi, ước tính là 45% các ca tử vong của trẻ dưới 5 tuổi. Tỷ lệ trẻ em suy dinh dưỡng ở các nước đang phát triển giảm từ 28% xuống còn 17% từ năm 1990 đến năm 2013. Tỷ lệ gần đáp ứng với mục tiêu của MDGs, tuy nhiên mức độ phát triển phân bố không đồng đều giữa các khu vực.

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 4: Giảm tỷ lệ tử vong trẻ em

Mục tiêu 4.a. Giảm 2/3 tỷ lệ tử vong trẻ em dưới 5 tuổi từ năm 1990 đến năm 2015

Trên toàn cầu, những bước tiến ý nghĩa trong việc thực hiện giảm tỷ lệ tử vong ở trẻ em dưới 5 tuổi đã đạt được. Trong năm 2013 có 6,3 triệu trẻ em dưới 5 tuổi tử vong, so với 12,7 triệu trong năm 1990. Từ năm 1990 đến năm 2013, tỷ lệ tử vong trẻ dưới 5 tuổi giảm 49%, từ mức ước tính 90 trường hợp tử vong trên 1000 trẻ đẻ ra sống cho đến chỉ còn 46/1000 trẻ. Việc giảm tỷ lệ này trên toàn cầu cũng đã được tăng lên trong những năm gần đây, từ 1,2% mỗi năm trong suốt giai đoạn 1990-1995 lên 4% trong giai đoạn 2005-2013.

Mặc dù có sự tiến bộ đáng kể nhưng thế giới chưa đủ khả năng đạt được các mục tiêu MDG về giảm hai phần ba mức tử vong từ năm 1990 đến năm 2015.

Năm 2013, nhiều quốc gia hiện đang đạt mức tỷ lệ tiêm chủng cao 66% các nước thành viên đạt ít nhất 90% về độ bao phủ tiêm chủng; Năm 2013, độ bao phủ tỷ lệ tiêm chủng bệnh sởi trên toàn cầu là 84% ở trẻ từ 12-23 tháng tuổi. Trong 2000-2013, ước tính các ca tử vong do sởi giảm 74% từ 481.000 ca xuống còn 124.000 ca.

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 5: Cải thiện sức khỏe bà mẹ

Mục tiêu 5.a. Giảm 3/4 tỷ lệ tử vong bà mẹ từ năm 1990 đến năm 2015

Mục tiêu 5.b. Đạt được tiếp cận phổ cập sức khỏe sinh sản vào năm 2015

Mặc dù có sự giảm đáng kể về số ca tử vong mẹ - theo ước tính vào năm 1990 là 523,000 ca giảm xuống còn 289,000 ca trong năm 2013 – tốc độ suy giảm chỉ chiếm chưa đầy một nửa những gì yêu cầu để đạt được của mục tiêu MDG về giảm ¾ tỷ lệ tử vong mẹ từ năm 1990 đến năm 2015.

Để giảm số tử vong mẹ, phụ nữ cần được chăm sóc sức khỏe sinh sản với chất lượng tốt và có những can thiệp hiệu quả. Trong năm 2012, 64% phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ từ 15-49 đã kết hôn và có sử dụng một số biện pháp tránh thai, trong khi 12% phụ nữ không muốn sinh hoặc có kế hoạch không sinh nhưng không sử dụng biện pháp tránh thai.

Trong giai đoạn năm 2007- 2014, tỷ lệ phụ nữ được chăm sóc trước sinh ít nhất một lần trong khi mang thai đạt khoảng 83%, nhưng chỉ có khoảng 64% phụ nữ khám thai tối thiểu 4 lần hoặc nhiều hơn khi mang thai.

Về tỷ lệ sinh đẻ có sự tham gia của của nhân viên y tế - quan trọng để giảm tử vong chu sinh, tử vong sơ sinh và tử vong mẹ - tỷ lệ này đạt trên 90% ở 3 trong 6 khu vực. Tuy nhiên, cần tăng tỷ lệ sử dụng bảo hiểm y tế là điều cần thiết ở một số khu vực, tuy nhiên tỷ lệ này ở Châu phi chỉ đạt 51%.

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 6: Phòng Chống HIV / AIDS, sốt rét và một số bệnh khác

Mục tiêu 6A. Dừng và bắt đầu đẩy lùi sự lây lan của HIV / AIDS vào năm 2015

Mục tiêu 6B. Tiếp cận phổ cập điều trị HIV/AIDS cho tất cả những người đang nhiễm vào năm 2010.

Trong năm 2013, ước tính có 2,1 triệu người bị nhiễm mới HIV - giảm từ 3,4 triệu người nhiễm mới trong năm 2001. Cuối năm 2013, có khoảng 12,9 triệu người đang dùng thuốc kháng vi rút (ARV) trên toàn cầu. Trong số này, có 11,7 triệu người sống ở các nước có thu nhật thấp và thu nhập trung bình, chiếm 36% trong số 32,6 triệu người sống chung với HIV ở các nước này. Với khuynh hướng hiện nay thì việc đạt mục tiêu 15 triệu người dùng thuốc kháng vi rút (ARV) vào năm 2015 sẽ vượt chỉ tiêu.

Mục tiêu 6C. Dừng và đẩy lùi tỷ lệ mắc bệnh sốt rét và các bệnh nguy hiểm khác vào năm 2015.

Bệnh sốt rét

Khoảng một nửa dân số thế giới có nguy cơ mắc sốt rét, ước tính 198 triệu ca trong năm 2013, có khoảng 584.000 ca tử vong – hầu hết những trường hợp này là trẻ em dưới 5 tuổi tại Châu Phi.

Trong giai đoạn 2000-2013, tỷ lệ mắc bệnh sốt rét và tỷ lệ tử vong của dân số có nguy cơ đều đã giảm trên toàn cầu, lần lượt là 30% và 47%.

Bệnh lao

Trong năm 2013, ước tính 9 triệu trường hợp mắc mới và 1,5 triệu ca tử vong (bao gồm cả 360.000 ca tử vong ở những người HIV dương tính).

Trên toàn cầu, tỷ lệ điều trị thành công đã được duy trì bền vững ở mức cao kể từ năm 2007, bằng hoặc cao hơn mục tiêu là 85%. Tuy nhiên, trường hợp lao kháng thuốc (MDR-TB) đáng báo động khẩn cấp, chủ yếu là do điều trị không đầy đủ và một số yếu tố liên quan khác. 

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 7: Đảm bảo môi trường bền vững

Mục tiêu 7C: Giảm một nửa tỷ lệ người dân không được tiếp cận với nước sạch và vệ sinh cơ bản vào năm 2015

Thế giới hiện nay đã đáp ứng được mục tiêu MDG liên quan đến tiếp cận với nguồn nước uống sạch và an toàn. Trong năm 2012, 90% dân số sử dụng nguồn nước uống so với tỷ lệ 76% vào năm 1990. Tuy nhiên những tiến bộ này là không đồng đều giữa các khu vực khác nhau, giữa thành thị và nông thôn, giữa người giàu và người nghèo.

Mục tiêu phát triển thiên niên kỷ 8: Phát triển một quan hệ đối tác toàn cầu cho phát triển

Mục tiêu 8E. Hợp tác với các công ty dược phẩm, cung cấp quyền truy cập vào các loại thuốc thiết yếu giá cả phải chăng ở các nước đang phát triển

Nhiều người tiếp tục phải đối mặt với tình trạng khan hiếm thuốc trong khu vực y tế công, buộc họ phải đến khu vực tư nhân nơi mà giá thuốc cao hơn đáng kể. Các cuộc điều tra thực hiện từ 2007-2013 cho thấy sự sẵn có của thuốc cơ bản được lựa chọn ở các nước có thu nhập thấp và trung bình chỉ là 55% trong khu vực công. 

                                                                                         Dịch: Hoài Vi

            Nguồn: Tổ chức Y tế thế giới

(Cập nhật: Tháng 5/2015)